ملا محمد مومن كرمانى

107

صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )

مؤمن يزدى حاكم كرمان بعد از قلع‌وقمع افشار ، به اشاره نادر شاه ، محمد مؤمن خان يزدى پسر تقى خان بافقى به حكومت كرمان برگزيده شد ، و اين ظاهرا علىرغم تسلط اسمعيل خان افشار بوده است . محمد مؤمن خان ، زنى هم ، طبق معمول ، از كرمان گرفته « 1 » - كه ميرزا محمد على از اين زن به وجود آمده است . اما طولى نكشيد كه خبر مرگ نادر رسيد ، و محمد مؤمن خان به يزد بازگشت - و كسى از وجود فرزندش خبر نداشت . بعد از مرگ محمد مؤمن خان ، « اولياى حضرت خانيت - اعلى الله مقامه - بر حقيقت امر مطلع گرديده . . . بر جناح تعجيل جمعى را . . . به مسافرت كرمان ، براى آوردن مشار اليه به خطهء يزد مأمور ساختند . . . [ و بعدها ] يكى از گوهرهاى بحر خانيت را - در سلك زوجيت مشار اليه منسلك ساختند ، كه دو دختر از او به وجود آمد . » اين محمد على خان بعدا به علت ارتباط با احمد خان فرزند آزاد خان ، مورد بىتوجهى خان يزد قرار گرفت . و محمدعى خان از ترس فرار كرد . شاهرخ خان دوم افشارهاى زرند و كوهبنان ، بعد از سقوط نادر و در دوران زنديه ، امتياز تازه‌اى حاصل كرده و كوشش‌هاى تازه‌اى براى تجديد حيات سياسى و باز آوردن آب‌رفتهء قدرت به جوى خاندان خود شروع كردند . مرحوم وزيرى مىنويسد :

--> اگر مدرسه باز هم قديم‌تر بوده ، قاعدتا بايد همان مدرسه‌اى باشد كه سيورغتمش قراختائى در كنار درب نو - ساخته بوده و اين غير از مدرسهء تركان خاتون در قبه سبز است . ( رجوع شود به سى گفتار درباره كرمان ، گردآورى رسول درياگشت ، ص 70 ) . ( 1 ) - طرب مىنويسد : عقد انقطاعى ، ( ص 434 ) و اين ظاهرا هميشه از ترس زن قبلى بوده است . اما كدام صيغه هست در خانواده‌ها كه از زن اوليه و شاهزاده خانم‌ها پيشى نگرفته باشد ؟ آن‌هم يك زن كرمانى ؟ در اين باب رجوع شود به پيغمبر دزدان ، ص 206 .